Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Kısaca
- 2026 Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 6-17 yaş grubundaki çocukların teknoloji kullanım durumlarını ve amaçlarını ortaya koyuyor.
- Çocukların %80,1’i cep telefonu, %92,7’si internet kullanıyor; internette en çok video izleniyor.
- Ekran süresinin çocukların kitap okuma ve ders çalışma alışkanlıklarını etkilediğini belirten oran yüksek; siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, çocukların bilişim teknolojilerini kullanım durumlarını ve amaçlarını ortaya koymak için yürütülüyor. Önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsayan araştırma, 2026 yılında 6-17 yaş grubuna genişletildi.
Araştırmanın bu yılki kapsamı önceki dönemlerden farklı olarak, 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zekâ kullanımını ve siber zorbalığa ilişkin göstergeleri de içeriyor. Bültende farklı bir yaş aralığı belirtilmediği sürece ‘çocuk’ ifadesi 6-17 yaş grubunu tanımlıyor. Araştırmada 6-10 yaş grubundaki çocuklar, soruları kendileri ya da bir yakınlarının yardımıyla yanıtladı; 11-17 yaş grubu ise herhangi bir yardım almadan yanıt verdi.
Cep telefonu kullanımı
Cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını belirten 6-17 yaş grubu çocukların oranı %80,1 oldu. Bu oran 6-10 yaş grubunda %66,2, 11-17 yaş grubunda %89,8 olarak gerçekleşti. Düzenli cep telefonu kullanan çocukların %97,4’ü telefonu düzenli olarak kullandığını belirtti.
Cep telefonu kullanan çocukların amaçlarında yaş grupları arasında belirgin bir ayrım var: 6-10 yaş grubunda en yüksek oran %73,3 ile oyun oynamaya, 11-17 yaş grubunda ise %87,8 ile internette gezinmeye ait. Düzenli telefon kullanan çocukların %37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi; bu oran 6-10 yaş grubunda %17,2, 11-17 yaş grubunda %48,0.
İnternet ve sosyal medya
Çocukların internet kullanım oranı %92,7 oldu. Bu oran 6-10 yaş grubunda %86,6, 11-17 yaş grubunda %96,9. Düzenli internet kullanan çocuklar arasında günde en az iki saat internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi %53,0, hafta sonu %63,4 olarak belirlendi.
İnternetin en çok kullanılma amacı %86,2 ile video izlemek. Bunu %80,3 ile ders çalışma ve ödev ya da sunum hazırlama, %75,1 ile sosyal medya kullanımı izledi. En az yapılan faaliyet ise %17,9 ile çevrim içi derse ya da kursa katılmak oldu.
Sosyal medya kullanan çocukların oranı %69,8. Erkek çocukların %71,4’ü, kız çocukların %68,1’i sosyal medya kullanıyor. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaş grubunda %50,2, 11-17 yaş grubunda %83,4.
Dijital oyunlar
Dijital oyun oynayan çocukların oranı %68,1. Erkek çocuklarda bu oran %77,4, kız çocuklarda %58,2. Yaş gruplarında ise 6-10 yaş grubunda %69,1, 11-17 yaş grubunda %67,3.
Düzenli dijital oyun oynayan çocukların %92,7’si bu alışkanlığı sürdürüyor. En çok tercih edilen tür %48,1 ile macera ve aksiyon oyunları; bunu %44,5 ile strateji ve taktik, %41,6 ile spor oyunları izliyor. Çocukların oyunla ilgili düşünceleri yaş gruplarına göre farklılık gösteriyor: 6-10 yaş grubunda %34,7 fazla oyunun sorumlulukları aksattığını, 11-17 yaş grubunda %34,5 ise ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadıklarını düşündüğünü belirtti.
Ekran süresinin etkileri
Çocuklara ekran başında geçirdikleri sürenin yaşamlarına etkileri soruldu. Çocukların %48,3’ü daha az kitap okuduğunu, %42,2’si daha az ders çalıştığını, %33,0’ü ailesiyle daha az vakit geçirdiğini, %26,8’i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynadığını, %25,4’ü ise daha az uyuduğunu belirtti. Bu ifadelere ‘katılıyorum’ veya ‘kısmen katılıyorum’ yanıtı verildi.
Üretken yapay zekâ
11-17 yaş grubunda üretken yapay zekâ kullanan çocukların oranı %63,0. Bu oran erkek çocuklarda %60,6, kız çocuklarda %65,5. Kullanım amacının en yüksek oranı %88,1 ile örgün eğitim; bunu %58,6 ile özel amaçlar izliyor.
Kullanmayan çocukların gerekçeleri arasında ilk sırada %68,9 ile yapay zekânın varlığından haberdar olmama yer aldı. Bunu %21,1 ile ihtiyaç duymama, %18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmeme ve %16,1 ile gizlilik, güvenlik ya da emniyetle ilgili endişeler izledi.
Siber zorbalık
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2, siber zorbalık yapan çocukların oranı %4,6, siber zorbalığa tanıklık eden çocukların oranı ise %23,6. Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların %73,3’ü zorbalığı yapanın yüz yüze tanıştığı bir arkadaşı ya da akranı olduğunu belirtti.
Zorbalığın yaşandığı dijital ortamlar arasında %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı. Bunu %51,1 ile telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar, %40,7 ile sosyal medya platformları, %24,9 ile internet oyunları, %20,6 ile cep telefonu aramaları ve %16,3 ile sohbet odaları izledi. En sık karşılaşılan biçim %80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar oldu; bunu %20,3 ile başkalarına iletilen ya da herkesin görebileceği şekilde paylaşılan kırıcı mesajlar ve %15,8 ile asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması izledi.
Çocuklar zorbalığın nedenini %60,4 ile davranış biçimleri, %33,1 ile fiziksel özellikleri ya da dış görünüşleri olarak belirtti. Ailelerinin nereli olduğu ya da kökeni %4,4, maddi durum %2,4, engel durumu %1,7 olarak yanıtlandı; %9,4’ü ise ‘diğer’ seçeneğini işaretledi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalığın herhangi bir biçimini yaşayanların oranı %28,1. Bu çocuklardan %7,8’i yaşadıklarının okula devam durumunu etkilediğini söyledi; bu oran erkek çocuklarda %5,3, kız çocuklarda %10,5 oldu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
