Alışverişçiler indirimi farklı kanallardan arıyor, dolandırıcılar da oraya

Kaspersky’nin 2026 indirim sezonu öncesinde yaptığı araştırma, tüketicilerin indirim ve kampanyalara ulaşma yollarının kuşaklara göre belirgin biçimde ayrıştığını ortaya koydu. Araştırmaya Türkiye’nin de dahil olduğu dünya genelinde 7.200 çevrim içi tüketici katıldı.

Araştırmanın sonuçlarına göre Z kuşağının %48’i indirim ve kampanyaları sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla keşfediyor. Baby Boomer kuşağı ise arama motorlarını (%38) ve markaların web sitelerini (%39) tercih ediyor.

Türkiye’de tüm yaş gruplarında en sık başvurulan kanallar arasında markaların web siteleri ve mobil uygulamaları (%39), fiyat karşılaştırma siteleri (%38), çevrim içi pazaryerlerindeki reklamlar (%36), arama motorları (%32), aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyeleri (%31) ve çevrim içi mağaza bildirimleri (%30) yer alıyor. Katılımcıların %29’u sosyal medya ve içerik üreticilerini, %28’i e-postaları, yine %28’i çevrim içi reklamları tercih ettiğini belirtiyor. Yapay zekâ destekli önerilerle özel tekliflerden haberdar olduğunu söyleyenlerin oranı ise %20.

Dolandırıcılar kanalları izliyor

Z ve Y kuşakları indirimleri keşfetmek için en çok sosyal medya ve içerik üreticilerinin önerilerine başvuruyor. Bu kanalları tercih edenlerin oranı tüm katılımcılarda %41, Z kuşağında %48, Y kuşağında %45. Z kuşağının %19’u yapay zekâ önerilerinin, %20’si ise markaların mesajlaşma uygulamaları üzerinden kurduğu iletişimin satın alma kararlarında etkili olduğunu söylüyor.

Alışverişin eğlence deneyiminin bir parçası hâline gelmesi, siber tehditlerin de aynı dijital kanallar üzerinden yayılmasına yol açıyor. 2026 yılında yaygınlaşan yöntemlerde siber suçlular, TikTok ve Instagram üzerinden var olmayan ürünleri satmak için yapay zekâ ve deepfake teknolojilerinden yararlanıyor. Yapay zekâyla üretilen karakterler, el yapımı olduğu iddia edilen ürünleri ya da mucizevi etkiler vadeden sağlık ürünlerini tanıtarak tüketicileri doğrudan ödemeye yönlendiriyor. Sonuçta tüketiciler ya başka platformlarda çok daha ucuza satılan seri üretim bir ürünle karşılaşıyor ya da ödediği parayı tümüyle kaybediyor.

Yapay zekâyla üretilen ürün görselleri ve açıklamaları da bir risk oluşturuyor. Bu içerikler nedeniyle teslim edilen ürünler, satın alma öncesi sunulan görsellerden ve açıklamalardan önemli ölçüde farklı olabiliyor. TikTok Shop yapay zekâ kaynaklı yanıltıcı reklamları denetlese de tüketicilerin karşılaştığı teklifleri sorgulaması gerekiyor.

Güvenlik için öneriler

Kaspersky, sosyal ağlarda cazip teklif arayan tüketicilere şu adımları öneriyor: Satıcının profilini inceleyin. Hesabın yakın zamanda açılmış olması ya da kullanıcı adının defalarca değiştirilmiş olması şüphe uyandırır. Yorumları kontrol edin; yorumlar kapatılmışsa ya da yalnızca bot hesapların tekdüze ifadelerinden oluşuyorsa temkinli olun.

Yapay zekâ içeriğine özgü işaretlere dikkat edin. Giysilere karışan saç telleri ya da havada süzülüyormuş gibi görünen nesneler yapay zekânın bilinen izlerindendir. İçeriğin yapay zekâyla üretilmiş olması ürünün kesinlikle sahte olduğu anlamına gelmez, ancak dikkatli olmayı gerektirir. TikTok ve Instagram yapay zekâ içeriklerinin etiketlenmesini zorunlu tutuyor; etiketsiz paylaşılan yapay zekâ görünümlü gönderiler tek başına bir uyarı işaretidir.

Her zaman platformun güvenli ödeme sistemlerini kullanın. Instagram Checkout ya da Facebook Pay gibi platforma entegre altyapıları veya PayPal benzeri güvenilir üçüncü taraf ödeme sağlayıcılarını tercih edin. Kaspersky Premium’un çevrim içi ödeme korumasıyla finansal işlemlerinize ek bir güvenlik katmanı da eklenebilir.

Arama motorları ve e-posta kanalları

Araştırma, 61 yaş ve üzerindeki Baby Boomer kuşağının geleneksel yöntemleri sürdürdüğünü gösteriyor. Bu grubun %38’i indirimlere arama motoru sonuçlarıyla, %39’u doğrudan mağaza web siteleriyle ulaşıyor. Bu kuşakta indirimle ilgilenmediğini söyleyenlerin oranı %11 ile tüm yaş grupları arasında en yüksek düzeyde.

Kampanya e-postaları Y, X ve Baby Boomer kuşaklarının yaklaşık %30’u için hâlâ önemli bir bilgi kaynağı; Z kuşağında bu oran %26. Tüm kuşaklarda yaklaşık %30 kişi indirimlerden haberdar olmak için aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyelerine başvuruyor. Televizyon, radyo, basılı yayınlar ve açık hava reklamlarına ilgi sırasıyla %21 ve %17 ile sınırlı kalıyor; yapay zekâ destekli alışveriş araçlarına gösterilen ilgi de %17.

E-postalar, perakendecilerin web siteleri ve çevrim içi pazaryerleri, tüketicilerin güvendiği kanallar olduğu için siber suçluların öncelikli hedefleri arasında yer almaya devam ediyor. Kaspersky, bu kanallarda şu alışkanlıkları öneriyor: Gerçek olamayacak kadar cazip tekliflere karşı dikkatli olun. Ziyaretçiyi hemen karar vermeye zorlayan sitelerden ve iade ya da değişim kabul etmeyen satıcılardan uzak durun. URL adreslerindeki küçük yazım hatalarını ve sıra dışı karakterleri inceleyin. E-posta ya da mesajlaşma uygulamasındaki bir bağlantıdan siteye girdiyseniz ekstra temkinli olun; Kaspersky Premium’un anti-phishing bileşeni sahte mağaza ve kimlik avı sayfalarına karşı koruma sağlar. Kaspersky Premium, 2025’te AV-Comparatives’in Sahte Mağaza Tespiti testinde Approved sertifikası almıştır.

Çevrim içi alışveriş için ayrı bir kart kullanın; internet alışverişine özel banka kartı ya da sanal kart tercih edin ve tüm banka ve kredi kartı hesaplarında işlem bildirimlerini etkinleştirin. Kart bilgilerinizi ve kimlik doğrulama verilerinizi şifrelenmiş bir dijital kasada, örneğin Kaspersky Password Manager’da saklayın.

Kaspersky Tüketici İş Biriminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Marina Titova şu değerlendirmede bulunuyor: "Dijital eğilimlerin tüm yaş gruplarında çevrim içi satın alma alışkanlıklarını yeniden şekillendirdiğini görüyoruz. Geleneksel kampanya kanalları uzun süredir yerini internet üzerinden sunulan tekliflere bırakırken, artık sosyal medya ve yapay zekâ da arama motorlarının ve marka web sitelerinin önüne geçmeye başlıyor. Genç kuşaklar alışverişi bir eğlence deneyimi olarak görürken, ileri yaş grupları alışverişe daha çok ihtiyaç duydukları ürünleri bulmaya yönelik bir faaliyet olarak yaklaşıyor. Ne yazık ki tercih ettikleri alışveriş yöntemi ne olursa olsun, hiçbir yaş grubu siber tehditlere karşı tamamen güvende değil. Bu tehditler, gelişmiş bir yapay zekâ dolandırıcılığında da kimlik avı amacıyla gönderilen bir e-postada da karşımıza çıkabiliyor. Kaspersky olarak tüketicilerin en avantajlı tekliflere ulaşmak için hangi kanalları tercih ettiklerinden bağımsız olarak, farklı dolandırıcılık senaryolarına karşı çok katmanlı koruma sağlamaya ve herkes için güvenli bir çevrim içi alışveriş deneyimi sunmaya kararlıyız."

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı