Diyabet hastalarının çoğu tanısını geç koyuyor, uzmanlar erken takibi öneriyor

Diyabet, sessiz bir pandemi gibi yayılırken, Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında düzenlenen etkinlikte uzmanlar ve hastalar bir araya geldi. Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini söyledi.

Yılmaz, ülkede her 10 yılda diyabet görülme sıklığının yüzde 100 arttığını, yani ikiye katlandığını saptadıklarını belirtti. Diyabetin 0-90 yaş arasında her yaşta görülebildiğini, iyi izlenmediğinde kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının temel nedenlerinden biri olduğunu ifade etti. Diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktaran Yılmaz, erken dönemde önlem almanın hem hastayı organ hasarlarından koruduğunu hem de tedavinin ekonomik yükünü azalttığını vurguladı.

Tedavide kullanılan teknolojilerin son yıllarda önemli ölçüde değiştiğini belirten Yılmaz, geçmişte günde birkaç parmak ucu ölçümüyle yürütülen takibin artık sürekli glikoz ölçen sensörlerle çok daha ayrıntılı hale geldiğini söyledi. "Sürekli glikoz takip sistemleri yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yapmaya başlayınca ne kadar çok şeyi atladığımızı gördük. Bu teknoloji daha da gelişecek. Zamanla insülin iğneleri ve enjeksiyonları da tarih olacak" dedi. Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu ise teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini belirterek, sensör ve insülin pompalarının diyabetli çocukların ailelerinin kaygısını azaltabildiğini söyledi.

Endokrinoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunduğunu ve 2050 yılında bu sayının 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini belirtti. Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını, ülkede diyabet prevalansının yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini söyledi. Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın ise diyabetin gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar pek çok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu, diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu ve önlenebilir körlük nedenlerinin başında geldiğini aktardı.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, gün içinde kan şekeri oranının çok değişken olmasının hücreleri yorduğunu ve organlarda bozulmaya yol açtığını, düzenli ölçümle insülin dozlarının daha doğru yönetilebildiğini söyledi. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin ise DİYAM’da izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait verileri paylaştı. Buna göre diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kiloluluk veya obezite sendromu bulunuyor, hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülüyor ve her iki hastadan biri kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hastaların hemoglobin A1c değerlerinin dünya ortalamasının altına indiği belirtildi.

Son yıllarda "zayıflama iğnesi" olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların aslında diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğunu belirten Yılmaz, bu ilaçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılması gerektiğini vurguladı. "GLP-1 analogları son yıllarda tıbbın en önemli buluşlarından biridir. Ancak bunlar gelişigüzel kullanılabilecek zayıflama ilaçları değildir" diyen Yılmaz, safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği veya trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini, bu nedenle tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılmasının şart olduğunu söyledi. Yılmaz, Türkiye’de bu ilaçların reçetesiz alınabilmesinin önemli bir sorun oluşturduğunu, sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin de hastaları tedaviden uzaklaştırabildiğini ifade etti.

Etkinlikte "diyabet kahramanları" olarak anılan hastalar da tedavi öykülerini paylaştı. Çocukluk ve gençlik yıllarında tenis, buz pateni ve voleybolla ilgilenen 46 yaşındaki Selin Oral, ilerleyen yıllarda ve çocuklarının doğumunun ardından giderek kilo aldı. Yıllar boyunca kilo vermek için diyetisyene başvuran ancak kalıcı sonuç alamayan Oral, obezite ameliyatı olmayı düşünürken, insülin direncinin çok yüksek olduğu belirlendi ve ilaç tedavisi, beslenme düzeni ve egzersizi kapsayan bir program başlatıldı. Yaklaşık 38 kilo vererek 70’li kilolara inen Oral, bugün 15-20 kilometrelik koşular yapabiliyor. Nisan ayında Prag’da düzenlenecek yarı maratonda 21 kilometre koşmaya hazırlanıyor. Oral, "Kilolarım nedeniyle hareket etmek dahi istemiyordum. Tedaviyle kilo verdikçe yürümeye, ardından oğlumun da desteğiyle koşmaya başladım" dedi.

Kan şekeri 600’e çıkarak komaya giren ve günlerce hastanede yatan İlhan Güngördü ise 52 kilo vererek diyabeti, hipertansiyon ve karaciğer yağlanması hastalıklarını yendiğini, insülini bıraktığını anlattı.

Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner’e 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı konuldu. Glikoz sensörü kullanan Güner, son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdürüyor. Sensör ve pompadan gelen verileri sesli ekran okuyucu ile takip eden Güner, glikoz grafiklerini yapay zekâya yükleyerek betimletiyor. "Teknoloji doğru kullanıldığında engelleri ortadan kaldırabiliyor" diyen Güner, bu uygulamayla Türkiye’de bir ilke imza attığını belirtti.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı